PREVENTIEMETHODIEKEN
VOOR MEER GEZONDHEID

De gezondheidsgids is een preventietool, die burgers, artsen en andere zorgverleners kan ondersteunen om gezondheidsproblemen vroegtijdig op te sporen, te voorkomen of de gevolgen ervan in te dijken.
Volgende thema’s komen erin aan bod:

Bepaling van het risico op hart- en vaatziekten
Rookstopbegeleiding
Peilen naar het gebruik van alcohol
Advies gezonde voeding
Advies fysieke activiteit
Opsporing van diabetes type 2
Vaccinaties tegen tetanus/difterie/kinkhoest, influenza en pneumokokken
Screenen op colorectale kanker
Vroegtijdige opsporing van borstkanker
Screenen op baarmoederhalskanker
Valpreventie

De online versie van de gezondheidsgids dateert van juli 2020 en is terug te vinden op www.gezondheidsgids.be

Tijdens de '100 dagen' of Chrysostomos vieren de laatstejaars hun laatste dagen in het secundair onderwijs. Leuk, maar soms zijn er incidenten tijdens het uitgaan, of zorgen de feestvierders voor overlast in de stad/gemeente of op school.

In deze fiches vinden scholen of lokale besturen een aantal concrete suggesties en tips. Ze bevatten antwoorden op vragen zoals: Wie is er verantwoordelijk wanneer het fout loopt? Hoe kunnen scholen en gemeentebesturen samenwerken om incidenten te voorkomen en adequaat te reageren op bepaalde situaties?

Deze fiches werden opgesteld op basis van praktijkervaringen (good practices) van scholen en lokale besturen doorheen heel Vlaanderen. Je kan deze fiches hier downloaden:

Fiche voor Lokaal beleid
Fiche voor Onderwijs

De voorbeeldrol van het schoolpersoneel, een verbodsbord op verschillende plaatsen in de school, tabakseducatie in de klas ... Het zijn één voor één waardevolle acties die een plaats kunnen krijgen in het rookbeleid van jouw school. Maar wat is dat eigenlijk, een rookbeleid op school? Een rookbeleid bestaat uit een mix van verschillende strategieën (de verschillende acties) die zich afspelen op verschillende niveaus: leerling, klas, school en omgeving buiten de school. Het uitrollen van een rookbeleid doe je niet in één twee drie. Het is een langdurig proces waarin je samen met het schoolteam, de leerlingen en de ouders stap voor stap evolueert van losse acties rond tabak op school naar een samenhangend beleid. Meer info over hoe een rookbeleid uitwerken op school: https://www.gezondleven.be/sectoren/gezonde-school/rookbeleid-op-school.

Vanaf schooljaar 2023-2024 zit Bullshit Free Generation in een nieuw jasje!
Waar de website vroeger in het teken stond van een wedstrijd, is BFG is nu dé plek waar alle (zorg)leerkrachten en directieleden
eenvoudig wel iets relevant vinden om aan de slag te gaan met de preventie van roken en vapen.

Een generatie doen ontwaken die, als het over roken en vapen gaat, kritischer en weerbaarder is dan ooit. Daar streeft het tabakspreventieproject 'Bullshit Free Generation' naar.

Hoe? Wij roepen alle Vlaamse scholen op om in de klas en op school aan de slag te gaan met de preventie van roken en vapen. Met de school, het lerarenteam én de scholieren!
- Weerleg alle bullshit die onder de jongeren leeft met al onze lesmaterialen en tips voor in de klas.
- Lees hoe je van BFG écht een succes kunt maken op school door in te zetten op de drie andere strategieën van een rookbeleid op school.

De methodiek ‘Preventie ondervoeding. Draaiboek voor woonzorgcentra.‘ maakt deel uit van het project ‘procesbegeleiding voor preventie binnen zorg en welzijn’. Het heeft voor ogen om met richtlijnen en tools ondervoeding in woonzorgcentra te voorkomen. Het biedt ondersteuning aan organisaties en hulpverleners om een nieuw, gepast preventiebeleid in het woonzorgcentrum te ontwikkelen en te integreren. Of om het bestaand voedingsbeleid te verbeteren. Het richt zich voornamelijk op bewoners met een risico op ondervoeding, maar zeker ook op bewoners met een goede voedingsstatus, om hun ‘gezonde’ status te kunnen behouden.
Als woonzorgcentrum kan je zelfstandig aan de slag met de methodiek bestaande uit een draaiboek en de bijbehorende materialen OF met behulp van een externe procesbegeleider via het project procesbegeleiding.

‘Samen op stap’ laat jongeren op een luchtige en laagdrempelige manier nadenken over manieren om verantwoordelijk om te gaan met alcoholgebruik tijdens de 100 dagen of Chrysostomos, en op andere uitgaansactiviteiten. Hoe kunnen ze de mogelijke negatieve gevolgen van alcohol inperken? En hoe kunnen ze zorg dragen voor elkaar tijdens het uitgaan?

Het lesmateriaal is perfect voor de 100-dagenperiode, maar gaat inhoudelijk wel over alcohol en uitgaan in het algemeen. Het kan dus ook losstaand van de 100 dagen gebruikt worden.

Ga gedurende twee lesuren aan de slag in de klas met het lesmateriaal ‘Samen op stap’ bedoeld voor jongeren van de derde graad van 16 tot 18+ jaar in het ASO en TSO.

Deze inspiratiebox ondersteunt jeugdhulpverleners die met jongeren willen praten over middelengebruik, gamen en gokken. Het eerste deel beschrijft de verschillende stappen in een begeleidingsproces rond middelengebruik, risicovol gamen of gokken en de motiverende gespreksstijl waarmee je dit best aanpakt. In het tweede deel vind je gespreksmethodieken om samen met de jongere stil te staan bij zijn middelengebruik, risicovol gamen of gokken. De methodieken zijn ingedeeld volgens de verschillende stappen in een begeleidingstraject zoals dat beschreven wordt in deel 1, namelijk ‘Opmerken, aankaarten en inschatten’, ‘Motivatie tot verandering versterken’ en ‘Een veranderplan maken’. Deze inspiratiebox is beschikbaar als een interactieve pdf. Je kan gericht doorklikken naar de informatie die jij zoekt.

Voor het secundair onderwijs maakten we een aantal inspiratiebundels over specifieke voedings- en bewegingsthema’s. Die staan vol nuttige basisinformatie en handige instrumenten die het thema hapklaar maken. Allemaal puzzelstukjes waarmee je een boeiende les samenstelt!

Een campagne gericht op recreanten, gezinnen en individuen die buitenactiviteiten (uitstappen, festivals, terrasjes, de eigen tuin) doen in eigen land. De campagne gaat verder dan sensibiliseren en informeren over het belang van verstandig omgaan met de zon en zonnebank, want heeft gedragsverandering tot doel.
De campagne is gericht op actie bij de burger zelf en op aanzetten tot actie door organisatoren van evenementen, festivals, buitenactiviteiten, waarbij lokale initiatieven worden genomen. Deze campagne wil aanmoedigen om ‘elkaar een schouderklopje te geven voor het te laat is, dus voor die schouder verbrand is (en pijn doet bij aanraking), als reminder om
1) de schaduw op te zoeken, 2) beschermende kledij te dragen (shirt) en 3) zich in te smeren. Gedurende de campagne (begin mei tot eind aug) worden de burgers gesensibiliseerd over de gevaren van UV en wordt informatie gegeven over hoe jezelf en anderen te beschermen (awareness).

Met de campagne 'Onze liefde is uitgedoofd. Ik ga verder met iemand anders' wil men de tabakoloog en het aanbod bekender maken bij het grote publiek.
Naar het publiek komt er een algemene campagne via magazines, Facebook en regionale televisie.

In 2016 gingen 5 centrumsteden (Brugge, Gent, Leuven, Turnhout en Genk) de uitdaging aan om een Warme Stad te worden in een 3-jarig pilootproject.
Doelstelling: een integraal beleid opzetten in de stad om veerkracht en mentaal welbevinden te bevorderen bij kinderen en jongeren van 0 tot 24 jaar. Het accent lag daarbij op universele preventie.
De 5 Steden werden begeleid door 5 halftijdse Logomedewerkers, ondersteund door een consortium (Gezond Leven, Fonds GavoorGeluk, De Vlaamse Logo’s en Lucas KU Leuven).
Op basis van dit traject, rekening houdend met de sterktes en hindernissen in de pilootsteden, werd een 7 stappenplan (gebaseerd op Gezonde Gemeente) met 8 pijlers voor veerkracht van kinderen en jongeren ontwikkeld, zodat het project op Vlaams niveau geïmplementeerd kon worden.
Ook een inspiratiebox met geëvalueerde acties uit de pilootsteden is ter beschikking.

Adviezen over suïcidepreventie bij ouderen voor hulpverleners.

Beschikbaar als brochure en e-learningmodule.

Lekker Gezond! is een educatief pakket over de voedingsdriehoek voor leerkrachten in de 1e, 2e en 3e graad lager onderwijs. Het zijn kant-en-klare materialen waarmee je in je klas of als school aan de slag kan gaan rond gezonde voeding. Lekker Gezond! geeft lessuggesties gerangschikt per graad en thema. Zo leren de kinderen bij over de voedingsdriehoek, de verschillende eetmomenten, boodschappen doen en reclame.

Het lessenpakket is digitaal uitgewerkt zodat jij en je leerlingen het gemakkelijk kunnen gebruiken op een digitaal schoolbord, computer of tablet. Het pakket bevat tal van interactieve oefeningen. Liever op papier? Dan kan je ook werkblaadjes downloaden en afprinten.
Het lessenpakket en alle bijhorende materialen zijn gratis toegankelijk voor alle leerkrachten op Knooppunt. Je hebt er alleen een activatiecode voor nodig. Die kan je aanvragen op www.oogvoorlekkers.be/lekkergezond

De gezondheidsrally is een quizwandeling die je al wandelend doorheen de bewegingsdriehoek of voedingsdriehoek gidst. De bewegingsdriehoek en voedingsdriehoek motiveren ons om evenwichtiger te eten, meer te bewegen en minder lang stil te zitten. Je kan de rally apart organiseren, maar hij kan ook deel uitmaken van een gezondheidsproject of versterkt worden door een andere actie.

In deze aanbevelingen wordt aangegeven wat gezonde dranken en tussendoortjes zijn voor het basis- en secundair onderwijs. De fiches en bijhorende checklists kunnen jouw school ondersteunen bij het opstellen van een kwaliteitsvol beleid rond dranken en tussendoortjes op school. Ze bevatten concrete handvatten om stapsgewijs aan de slag te gaan. Verder vind je in de fiche rond water concrete tips om een aanbod van (gratis) water op school te installeren. In de fiche 'Naar een fruitaanbod op school' vind je concrete tips over hoe je fruit stap voor stap populair(der) maakt op school. De fiche 'aanbodkanalen voor dranken en tussendoortjes' geeft je tips over waar je gezonde dranken en tussendoortjes best aanbiedt. De fiche helpt om knopen door te hakken en geeft tips hoe je gezonde alternatieven in de kijker zet. Je vindt alle documenten via onderstaande link.

Het Vlaams Instituut Gezond Leven ontwikkelde richtlijnen om scholen te ondersteunen bij de organisatie en promotie van een gezonde en milieuverantwoorde (broodjes)lunch.

In veel scholen is het de gewoonte dat wanneer een leerling jarig is, hij/zij iets meebrengt om te trakteren bij zijn/haar klasgenoten. Ouders hebben vaak de gewoonte om dan eens cakejes, snoepjes, koekjes, … mee te geven en denken minder snel aan een gezonde traktatie zoals bv. een stuk fruit.

Horen energiedranken thuis in de school? In deze fiche vind je enkele tips over hoe je als school kan omgaan met het toenemend gebruik van energiedranken bij jongeren.

Website van het Expertisecentrum Val-en fractuurpreventie Vlaanderen

Het project ‘Snack & Chill’ wil (buiten)gewone secundaire scholen helpen om hun leerlingen in een gezellig kader gezonde snacks aan te bieden. Hoe? Met een ‘chill’ ingericht schoolwinkeltje, lekker fruit en dito groenten en een flinke portie leerlingenparticipatie.